M. biodrowo - lędźwiowy (cz.I) - anatomia i charakterystyka pracy

rys. freemyself.net

Kontynuując po dłuższej przerwie cykl tekstów pt. „Mięśnie biegacza” postanowiłem tym razem wziąć pod lupę kolejny ważny, a przez niektórych wręcz uważany za najważniejszy - mięsień biodrowo – lędźwiowy (łac. musculus iliopsoas). Jak zwykle postaram się to zrobić w zwięzły sposób analizując jego anatomię, funkcję, możliwe urazy, jak i opisując odpowiednie ćwiczenia służące rozciąganiu czy ewentualnemu wzmocnieniu. Z pewnością nie będzie to prosty tekst, jednak zdecydowanie każdy biegacz powinien orientować się w trybach swojego organizmu, stąd zachęcam do wnikliwego prześledzenia literka po literce z pełnym zrozumieniem. Myślę, że w większości przypadków pozwoli to chociaż o odrobinę zmniejszyć ryzyko kontuzji i bardziej świadomie cieszyć się urokami naszej pięknej dyscypliny sportu.


Mięsień biodrowo – lędźwiowy składa się m. lędźwiowego większego (m. psoas major), m. lędźwiowego mniejszego (m. psoas minor) i m. biodrowego (m. iliacus). Okrągławy i podłużny m. lędźwiowy większy rozpoczyna się dwiema warstwami : powierzchowną – odchodzącą od powierzchni bocznej trzonów kręgów dwunastego piersiowego i pierwszego – czwartego lędźwiowego oraz sąsiadujących krążków międzykręgowych; głęboką – mającą przyczepy początkowe na wszystkich wyrostkach żebrowych kręgów lędźwiowych. Dalej włókna mięśniowe biegną do przodu, bocznie i w dół, aż razem, łącząc się z m. biodrowym opuszczają miednicę większą poprzez rozstęp mięśni pod więzadłem pachwinowym. M. lędźwiowy mniejszy, płaski i wąski, biegnie do przodu od poprzedniego mięśnia od trzonów kręgów dwunastego piersiowego i pierwszego lędźwiowego, a jako płaskie ścięgno osiąga powięź biodrową, łuk biodrowo - łonowy (częściowo sam go wytwarza) oraz wyniosłość biodrowo – łonową. Ostatni z tercetu, czyli m. biodrowy, trójkątny o grubości ok. 2 cm, zajmuje powierzchnię dołu biodrowego począwszy od grzebienia biodrowego aż do kolców biodrowych przednich i kresy granicznej. Mięsień biegnie ku dołowi zrastając się z m. lędźwiowym, a po wyjściu z miednicy w okolicach dużej kaletki biodrowo - łonowej (łac. bursa iliopectinea) kończy się na krętarzu mniejszym kości udowej (1). Drugie źródło (2) nieznacznie zmienia miejsce przyczepów początkowych, bo w przypadku m. lędźwiowego większego dodaje jeszcze trzon piątego kręgu lędźwiowego, a początek m. lędźwiowego mniejszego umiejscawia na wyrostkach poprzecznych wszystkich kręgów lędźwiowych. 

Roztrząsanie tak dokładnych niuansów anatomicznych i dalsze analizowanie wszelkich odmian przebiegu mięśnia biodrowo - lędźwiowego przekracza ramy niniejszego opracowania :-), jednak w celu uzupełnienia warto dodać parę słów na temat struktur znajdujących się w pobliżu. Pomiędzy warstwami powierzchowną i głęboką m. lędźwiowego większego znajduje się splot lędźwiowy („podstacja przekaźnikowa” koordynacji ruchowej i czuciowej kończyn dolnych), skąd też biegną nerw płciowo - udowy i udowy mające przebieg wzdłuż tkanek mięśniowych. Co więcej obok przedniej powierzchni skośnie przebiega moczowód, a przyśrodkowo po prawej stronie żyła główna dolna. Ważną strukturą jest także druga kaletka biodrowo podścięgnowa (łac. bursa subtendinea iliaca), leżąca pomiędzy ścięgnem mięśnia a krętarzem mniejszym (1). Unerwieniem mięśnia biodrowo – lędźwiowego zajmują się gałęzie splotu lędźwiowego i nerw udowy (1), a unaczynieniem tt. lędźwiowe, t. biodrowo – lędźwiowa, i t. okalająca biodro głęboka (1).

Wreszcie po szybkim omówieniu budowy anatomicznej tkanki można przejść do jej funkcji. Główną czynnością m. biodrowo – lędźwiowego jest zginanie kończyny dolnej w stawie biodrowym. Po m. prostym uda (m. rectus femoris; przy zgiętym kolanie najsilniejszy), jest on najsilniejszym zginaczem stawu biodrowego (1), a z racji przewagi topograficznej to on zapoczątkowuje ruch kolana w przód podczas kroku biegowego (przyp. aut.). Często też z tego powodu zwany jest mięśniem szybkobiegaczy. Co więcej jest na tyle ważną strukturą, że praktycznie bez niego zwykły chód nie jest możliwy. Działając jednostronnie, współpracując z mm. skośnymi brzucha (mm. obliques abdominis) po tej samej stronie, zgina odcinek lędźwiowy kręgosłupa do boku. Natomiast kurcząc się obustronnie przy ustalonych nogach lub też w położeniu na plecach, współpracując z m. prostym brzucha (m. rectus abdominis), odpowiedzialny jest za unoszenie dolnej lub górnej połowy ciała (1). Współpraca mięśni brzucha przy podnoszeniu nóg do góry do ok. 30 stopni polega właściwie na stabilizacji miednicy. Przy prawidłowej funkcji m. biodrowo – lędźwiowego to on wykonuje całą pracę (3). 

Od paru lat na całym świecie wśród specjalistów toczy się dyskusja nad kolejną funkcją m. biodrowo – lędźwiowego – rotacją w płaszczyźnie poprzecznej. Czy jest on zewnętrznym czy wewnętrznym rotatorem uda? Niestety do tej pory jedyna odpowiedź jaką ustalono to „zależy” (4; nie wchodzę w szczegóły, bo to już trudniejszy temat). 

Dopełniając analizę funkcjonalną należy nadmienić, że na szczęście co do wyboru głównych mięśni przeciwstawnych, nie ma już niepewności. Najsilniejszymi antagonistami m. biodrowo - lędźwiowego są m. pośladkowy wielki (m. gluteus maximus) i tylne mm. uda (1). Pewne jest także, iż nawet tak niepozorne struktury, jak m. lędźwiowy mniejszy (dość częsta absencja u ludzi) mają swoje specjalne zadania w naszym organizmie – w momencie skurczu napinając powięź biodrową i łuk biodrowo – łonowy zapobiegają uciskowi nerwu udowego (1). 


Brak komentarzy

© 2011-2016 Brodniczanin biega.Wszelkie prawa zastrzeżone. Obsługiwane przez usługę Blogger.