Częsty i wieloimienny ból kolana - PFPS cz. I

ryc. runningphysio.wordpress.com
Po kilkutygodniowym rozbracie z pisaniem biegowo - traumatologicznych tekstów postanowiłem przejrzeć sieć w poszukiwaniu kolejnego tematu. Długo nie musiałem szukać, bo od razu w oko wpadł mi ciekawy zespół bólu rzepkowo – udowego, charakteryzujący się powszechnością występowania i jak się okazało, sporą liczbą nazw go opisujących. Nie mogłem tego odpuścić....

Wybór tematu nie był przypadkowy. Opisywany uraz pojawia się na czołowych miejscach w różnych rankingach (1) kontuzji biegowych, a nawet uważany jest za najczęściej występujące przeciążenie wśród biegaczy (2). 42 % przeciążeniowych kontuzji dotyczy stawu kolanowego (2), a ponad 30 % biegaczy miało styczność właśnie z PFPS (1), czyli bólem w przednim przedziale kolana. Dlaczego tak często on nas dosięga i czym właściwie jest? Zacznijmy od początku...


Schorzenie przeze mnie opisywane posiada wiele nazw. Wymieniona przeze mnie w tytule, najbardziej trafna i jednoznaczna, angielskojęzyczna PFPS (patellofemoral pain syndrome; 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8) tłumaczona jest przez niektórych jako zespół bólowy przedniego przedziału kolana (1, 3, 4, 5, 8, 9) lub zespół bólu rzepkowo – udowego (4) czy też zespół rzepkowo – udowy (5, 9). Często także wykorzystywana jest powszechna nazwa – „kolano biegacza” (1, 2, 5, 8, 9, 10). Niestety jest ona na tyle niejednoznaczna, że niektóre serwisy (11, 12 – tu akurat polskie) mylą ją z zespołem bólowym pasma biodrowo – piszczelowego (ITBS). Pozostałe sugestie odnoszące się do PFPS to zespół bólu rzepki (5, użyte ang. patella pain syndrome) czy chondromalacja rzepki (1, 5, 8, 10). Ostatni termin jest dość często odrzucany (1) i wymieniany raczej jako skutek zespołu bólu rzepkowo – udowego (3). 

Ból odczuwalny przez kontuzjowanych jest trudny do zlokalizowania, często określany jako około rzepkowy (2, 3, 5), rozlewający się za lub pod rzepką (2, 4, 5, 8, 9). Niektórzy zwracają uwagę, że występuje on zazwyczaj centralnie (2), choć zarówno może być odczuwalny po zewnętrznej (5) bądź wewnętrznej (5, 8) stronie kolana, a nawet bardziej z tyłu (2, 5). Autorzy (8) wskazują na pochodzenie bólu z mikro uszkadzanych struktur anatomicznych stawu kolanowego, takich, jak kość podchrzęstna, troczki boczny i przyśrodkowy rzepki, ciało tłuszczowe podrzepkowe i przednia błonia maziowa (10). Mikrouszkodzenia powstają na wskutek załamania się osiowego ruchu rzepki i poruszania się po innym nieprawidłowym torze (2, 3, 4, 5, 6, 8) podczas ruchu zgięciowego oraz wyprostnego stawu kolanowego. Inny autor (10) jako przyczynę bólu uważa także przypieranie rzepki, podczas którego dochodzi do tzw. ciasnoty przedniej i podrażnienia błony maziowej. Właśnie to podrażnienie lub zaklinowanie części błony powoduje stan zapalny, wysięk w stawie i dalsze zmiany degeneracyjne. W zdrowym kolanie cały staw rzepkowo – udowy i pobliskie struktury stabilizowane są poprzez układ stabilizatorów (1, 8; czynnych: m. czworogłowy, biernych: troczki i więzadła, statycznych: powierzchnia stawowa) czuwający nad prawidłowym przebiegiem ruchu rzepki. Zauważono (8), że przy 20 stopniach zgięcia stabilizacja przyśrodkowa jest najsłabsza i w przypadku wystąpienia pewnych dodatkowych czynników cały układ może ulec zaburzeniu, a sumujące się mikrourazy doprowadzić do odczuć bólowych z dobrze unerwianych struktur. Co ważne tak, jak we wszystkich kontuzjach przeciążeniowych, raz zaburzony mechanizm nie zawsze ma szanse na powrót do prawidłowych warunków pracy, a kolejne uszkodzenia wprawiają w ruch błędne koło nasilające stan zapalny tkanek w stawie kolanowym. Co w chronicznym przypadku może doprowadzić do zmian degeneracyjnych i chondromalacji rzepki (3, 10). 

rys. aafp.org
Jeżeli odczuwasz trudny do zlokalizowania, rozlany, obustronny ból w przednim przedziale kolana (3), wykluczyłeś wszelkie upadki mogące go powodować i co więcej dyskomfort ten intensyfikuje się w trakcie wchodzenia oraz schodzenia po schodach (2, 3, 5, 6, 8, 9), treningu (przyp. aut. - szczególnie krosach i sile biegowej) i wszelkich obciążających aktywnościach wymagających zginania i prostowania kolana (3, 5) możesz należeć do nieszczęśliwców dotkniętych zespołem bólu rzepkowo – udowego. Zastanawiające dla ciebie powinny być także odczucia bólowe po długotrwałym bezruchu stawu kolanowego (5, 6, 8, 9; np. jazda samochodem, siedzenie za biurkiem czy tzw. "pozycja kinomaniaka" przy oglądaniu tv) lub słyszalne czy też odczuwalne trzeszczenia „jakby” pod rzepką (2, 3, 5, 6). Często ulegając fali paranoi czy też poradom innych „doświadczonych” biegaczy, odnajdując u siebie parę wymienionych objawów jesteśmy pewni już właśnie PFPS. Niestety wg autora (8) jest wiele podobnych kontuzji takich jak zmęczeniowe pękniecie rzepki czy też złamanie k. udowej czy piszczelowej, „kolano skoczka”, uszkodzenie łąkotki, zapalenie ścięgna czy kaletki gęsiej stopy (przyp. aut. - znajdujący się poniżej kolana przyczep końcowy mm. smukłego, krawieckiego i półścięgnistego), a nawet rzutowany ból z odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Stąd w celu zweryfikowania diagnozy warto by udać się do wykwalifikowanego specjalisty, który przy pomocy odpowiednich testów (glide test, tilt test - 3; test kompresji i test Clarka – 3, 13), zdjęcia rentgenowskiego i rezonansu magnetycznego (5) jednoznacznie by to stwierdził.

 Przejdź do kolejnej części tekstu...

Brak komentarzy

© 2011-2016 Brodniczanin biega.Wszelkie prawa zastrzeżone. Obsługiwane przez usługę Blogger.