Częsty i wieloimienny ból kolana - PFPS cz. III

zdj. tendonitisrx.com
Leczenie PFPS, z racji znacznej ilości występujących czynników ryzyka, w dużym stopniu zależne jest od indywidualnego przypadku, stąd autorzy zalecają (4, 5, 6, 14; również autor tego tekstu) wizytę u specjalisty, który wskaże słabe punkty naszego organizmu i odpowiedni plan rehabilitacji. Zdecydowanie odradzane są próby „rozbiegania” kontuzji. Ich wynikiem jest tylko pogorszenie objawów oraz znacznie dłuższy czas leczenia i powrotu do pełnej sprawności sięgający nawet wielu miesięcy. Na szczęście w wielu przypadkach – nie doprowadzonych do stanów chronicznych – pozbycie się bólu w stawie kolanowym może potrwać parę tygodni.


Podstawową sprawą jest zmniejszenie obciążeń treningowych, zarówno intensywności jak i kilometrażu (1, 2, 5, 8, 14), a przede wszystkim wyeliminowanie ruchów i ćwiczeń powodujących ból (2, 5, 8, 14; szczególnie wymagających znacznego zginania kolana). Zmniejszenie obciążeń powinno nastąpić do biegu bezbolesnego, co czasem jest niemożliwe. W takim przypadku proponowane jest zaprzestanie treningu biegowego (1, 5, 6, 8). Zmniejszenie intensywności, dokładniej mówiąc, powinno polegać na zminimalizowaniu lub też wyeliminowaniu akcentów szybkościowych, krosów czy siły biegowej (2, 8). Jeżeli konieczne jest podtrzymanie treningu sportowego autorzy (3, 14) polecają trening zastępczy w postaci jazdy na rowerze, pływania czy korzystania z trenażera eliptycznego (oczywiście w warunkach braku bólu). Powrót do sprawności biegowej po kontuzji powinien następować powoli z najwyżej 10% narastaniem kilometrażu co tydzień (2, 8) i spokojnym włączaniem wcześniej wyeliminowanych środków treningowych.

Zdecydowanie polecane jest skorzystanie z metody RICE (3, 5, 6; R – rest - odpoczynek, I – ice - lód, C – compression – ucisk, E – elevation – uniesienie), szczególnie po treningach gdzie odczuwamy ból (5, 6) lub rano, gdy ujawnia się stan zapalny np. z poprzedniego dnia (5). Okłady z lodu (4) pomogą zmniejszyć stan zapalny stawu rzepkowo – udowego, tym bardziej jeśli zadziałamy w ważnych pierwszych 72 godzinach od jego zaistnienia (5). Jeden z autorów zaleca również skorzystanie z leków przeciwzapalnych zawierających ibuprofen (6). Leki, lepiej doustne (maść raczej słabo zadziała głębiej stawu po drugiej stronie rzepki), spokojnie można kupić bez recepty w aptece.

Kolejnym krokiem, który należy podjąć jest odbudowanie balansu mięśniowego w kończynach dolnych, a więc wzmocnienie i rozciągnięcie pewnych grup mięśniowych (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 14). Autorzy (1, 2, 7, 8, 14) sugerują wzmacnianie m. czworogłowego uda, szczególnie jego głowy przyśrodkowej (1, 3, 5, 6, 7, 8, 9; m. vastus medialis obliques). Wcześniej uważano, że ta część m. czworogłowego pracuje w ostatnich kilkunastu stopniach (3 - 30 st.; 9 - 10 st.) wyprostu stawu kolanowego. Niektórzy obalają już tę tezę (1) i polecają wykonywanie ćwiczeń niekoniecznie akcentujących końcowe ruchy wyprostu. Ćwiczenia powinny przebiegać progresywnie. Zaczynając od izometrycznych skurczów (3, 5) poprzez wznosy wyprostowanej nogi w górę (1, 8) do siłowych ćwiczeń na maszynach i z wolnym ciężarem (7). Oczywiście szczególną uwagę trzeba zwrócić na wyrównawczą pracę głowy przyśrodkowej. Pomocne może być trzymanie w jej rejonie dłoni i palpacyjne badanie napięcia (1) lub wyraźna rotacja zewnętrzna ud w trakcie wykonywania wzmacniania (7). Autor (8) również sugeruje skorzystanie z mechanizmu treningu neurofacylitacji poprzez wielokrotne, regularne i rytmiczne skurcze m. czworogłowego w pośrednich pozycjach podobnych do występujących podczas kroku biegowego, co ma służyć wzmocnieniu i skoordynowaniu pracy jego czterech aktonów. Oczywiście ćwiczenia należy wykonywać bezboleśnie. Niektórzy autorzy (14; autor tekstu) zwracają uwagę, że często pacjenci posiadają odpowiednią siłę tych mięśni, jednak ich elastyczność pozostawia wiele do życzenia. Stąd prawidłowe ich rozciąganie może bardzo pomóc.

Oprócz wzmacniania głównego prostownika stawu kolanowego, badacze wskazują inne partie mięśniowe wymagające podobnego treningu. Szczególnie podkreślają pracę nad odwodzicielami i rotatorami zewnętrznymi stawu biodrowego (1, 3, 5, 8, 9; tu głównie mm. pośladkowy średni, rzadziej wielki). Sugerowanej poprawie stabilizacji (1, 8, 9) stawu biodrowego służą także ćwiczenia mięśni grzbietu i brzucha (9), stabilizacji głębokiej i propriocepcji (1, 8, 9). 

Uraz stawu rzepkowo – udowego związany jest ze znacznymi przykurczami struktur leżących w jego obrębie i nie tylko. Wielu autorów zatem radzi rozciągać pasmo biodrowo – piszczelowe (3, 5, 6, 7, 9), mm. kulszowo – goleniowe i łydki (1, 2, 7, 8; 3 – tylko wewnętrzną stronę goleniowo – kulszowych), m. czworogłowy (5, 7, 14) oraz pozostałe mięśnie tego wymagające (5, 6, 7, 9, 14).

Wizyta u specjalisty może również okazać się skuteczna. Odpowiedni lekarz skieruje pacjenta na fizykoterapię w postaci krioterapii, elektrostymulacji (5, 9), masażu (5, 6) czy kinesiotapingu (1, 3, 4, 5, 6 14). Dodatkowo może przepisać leki przeciwzapalne i zmniejszające ból (1, 5, 8, 14). Z kolei doświadczony fizjoterapeuta pomoże dobrać odpowiednie wkładki (1, 2, 4, 5, 6, 8, 9, 14) jeśli istnieją zaburzenia w obrębie stopy, stabilizator na kolano (1, 5, 6, 8) czy zasugerować dobór prawidłowego typu butów do biegania (1, 2, 4, 8). W ostateczności w przypadkach niewyleczalnych PFPS sugerowana jest operacja chirurgiczna.

Wysoki procent występowania kontuzji stawu rzepkowo – udowego u biegaczy zdroworozsądkowo każe myśleć, że kiedyś może spotkać to każdego. Jeżeli przeczytałeś ten tekst dokładnie to teoretycznie wiesz już jak ustrzec się przed nieszczęściem. Jedno jest pewne - bieganie to piękny sport wymagający wielu poświęceń i często bólu. Oby tylko bólu czysto treningowego i ewentualnie przegranej, która chwilę później przekuwana jest na sukces.

Piśmiennictwo:

  1. The top five running injuries seen in the office, S. Pribut, www.podiatrym.com
  2. Patellofemoral Pain Syndrome, S. Drozd, www.runnersworld.com
  3. www.osw.olsztyn.pl
  4. www.ortopeda.mielec.pl
  5. www.physioadvisor.com.au
  6. www.sportsinjuryclinic.net
  7. Patellofemoral Pain Syndrome: a systematic review of anatomy and potenital risk factor, G. R. Waryasz, A. Y. McDermott, www.dynamic-med.com
  8. http://www.drpribut.com
  9. "Kolano biegacza" może nie boleć, A. Rudawski, www.andrzejrudawski.natemat.pl
  10. www.fizjoklinika.com
  11. Ból kolana podczas biegu - kolano biegacza, E. Olszewska, www.acteve.pl
  12. www.gamed.com.pl
  13. www.integrative-healthcare.org
  14. Management of Patellofemoral Pain Syndrome, S. Dixit, J. P. Difiori, M. Burton, B. Mines, www.aafp.org

Brak komentarzy

© 2011-2016 Brodniczanin biega.Wszelkie prawa zastrzeżone. Obsługiwane przez usługę Blogger.