Zespół fałdu maziowego - diagnostyczny Św. Graal cz. II

zdj. emedicine.medscape.com
W porównaniu do poprzednich zagadnień piśmiennictwo nie wymienia zbyt dużo czynników wiodących do zwiększonej zachorowalności na zespół fałdu maziowego. Z pewnością tutaj postaram się wymienić te specyficzne. Warto także zwrócić uwagę na czynniki opisane w tekstach na temat kontuzji stawu rzepkowo – udowego (zespół bólowy stawu rzepkowo – udowego; link tutaj). Często właśnie fałd maziowy ulega wtórnemu zapaleniu w trakcie problemów z tym stawem. 

By mieć zawirowania zdrowotne związane z fałdami maziowymi to trzeba je najzwyczajniej w świecie posiadać. Autorzy mówią o sporym procencie dorosłych posiadających te struktury (patrz wyżej na samym początku tekstu). Mówią także o 4 specjalnych podtypach ich budowy (9). W przypadku zespołu fałdu maziowego przyśrodkowego najczęściej kłopoty sprawiał typ A – sznuropodobne wzniesienia na ścianach błony maziowej (ok. 35%), dalej typ B – półkopodobne, ale nie pokrywające przedniej powierzchni kłykci kości udowej (ok. 22%), typ C – półkopodobne pokrywające przednią powierzchnię kłykcia (ok. 12%) i typ D – o podwójnym przyczepie do środkowej ściany lub posiadające ubytek w jej centrum (ok. 10%). Tradycyjnie ten specyficzny czynnik nabiera znaczenia przy współwystępowaniu z kolejnymi takimi, jak charakterystyka dyscypliny sportowej (2, 6, 8), słaby mięsień czworogłowy uda, skrócenie mięśni zginaczy (2) czy zespół płasko - koślawy (1). Sporty wymagającej siłowej pracy wyprostno – zgięciowej stawu kolanowego, czyli np. bieganie, jazda na rowerze (2, 6, 8), sporty walki (8) częściej podrażniają fałd poprzez ciągłe ocieranie czy zakleszczanie. Inne, jak siatkówka i piłka nożna, zagrażają bezpośrednim urazem stawu kolanowego, który może zaogniskować na stan zapalny omawianej kontuzji. Słabość mięśni czworogłowych, głównych stabilizatorów stawu kolanowego, powoduje brak kontroli ruchu w stawie, a co ważniejsze znaczne przełożenie działających sił na jego bierne elementy składowe zamiast na tkankę mięśniową. Dysfunkcja mięśni często spowodowana jest ich skróceniem. Dalsze pogłębianie błędnego koła biomechaniczne może doprowadzić do koślawości kolan czy płaskostopia, co jeszcze bardziej przypiera fałd przyśrodkowy do kości udowej i rzepki czy fałd nadrzepkowy do ścięgna mięśnia czworogłowego i kości udowej (10). Tak jak zawsze – wszystkie czynniki ryzyka powiązane są ze sobą i – tak jak zawsze – powszechne błędy mogą do nich doprowadzić. Brak stosowania ćwiczeń rozciągających, źle dobrany i ułożony trening biegowy (za dużo, za szybko, za mocno), przetrenowanie to zbyt często powtarzane grzechy główne. Na ich temat wielokrotnie rozpisywałem się w poprzednich tekstach, stąd w celu bardziej szczegółowego omówienia warto do nich zajrzeć.

Leczenie nieoperacyjne zespołu fałdu maziowego przebiega standardowo w porównaniu z innymi kontuzjami. Oczywistym jest zalecenie odpoczynku (4, 7) lub modyfikacja aktywności (2, 6, 8). Wybór pomiędzy dwoma opcjami uzależniony jest od zaawansowania urazu i ciężko z góry stwierdzić optymalne wyjście. Z reguły powinno się najpierw zmniejszyć obciążenia treningowe i sprawdzić jak przeciążenie „reaguje”. Jeśli dalej pojawia się dyskomfort należy, o ile to możliwe, jeszcze je obniżyć i wyrównawczo zastosować trening zastępczy. W przypadku permanentnego bólu pozostaje nam tylko całkowity odpoczynek. Pomocne w każdej opcji jest również zminimalizowanie chodzenia po schodach czy zwykłych przysiadów. Pamiętajmy o tym by nasze reakcje nie były zbyt wolne a obserwacja nie trwała za długo. Zbagatelizowanie objawów może nas kosztować znacznie więcej straconego czasu.

Oczywistym jest zniwelowanie stanu zapalnego fałdu maziowego. W tym celu stosujemy niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspirynę czy zawierające ibuprofen, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 9) i okłady z lodu lub masaż lodem (6). Po mocniejsze leki przeciwzapalne lub ewentualne iniekcje można się udać do specjalisty (1, 2, 5, 6, 7, 8, 9, 10). Ten może również przepisać fizykoterapię (2, 5, 6, 8, 10; 2, 5 – jonoforeza, 2, 5 – fonoforeza, 2 – krioterapia) lub dobrać odpowiednie wkładki korygujące układ stopy (1, 6, 8) czy opaskę na kolano (9). Te zmiany, wraz z odpowiednim doborem butów biegowych czy stosowaniem ćwiczeń rozciągających (2, 8, 9), pozwolą regenerować się dysfunkcyjnym tkankom szybciej przyspieszając eliminowanie stanu zapalnego. 

Jeśli już kontrolujemy stan zapalny tkanek musimy zastosować konkretny plan rehabilitacji w celu zmniejszenia biomechanicznych czynników ryzyka. Jeżeli jesteśmy w stanie sami odpowiednio wykonać ukierunkowane na to ćwiczenia z pewnością warto działać jak najszybciej po ustąpieniu dolegliwości bólowych i tkliwości tkanki. W przeciwnym wypadku warto zasięgnąć opinii doświadczonego fizjoterapeuty czy masażysty. Odpowiednie wyrównanie dysbalansów mięśniowych, zmiana nawyków i stereotypów ruchowych poprzez ćwiczenia rozciągające, wzmacniające, stabilizacji i propriocepcji wbrew pozorom nie jest takie proste. A dopiero celowana praca nad słabościami biomechaniki naszego ciała pozwoli wyleczyć zespół fałdu maziowego nie wracając w jakiejś innej kompensacji. 

Takie postępowanie daje sporą szansę na zażegnanie kontuzji w ciągu 6 – 8 tygodni rehabilitacji (2). Jeśli jednak objawy bólowe nie ustępują po 6 miesiącach (4) a leczenie zachowawcze nie przynosi skutku (1, 2, 5, 6, 7, 8, 10) polecana jest operacja metodą artroskopii. Wtedy to przez dwie małe dziurki w kolanie chirurg przy użyciu artroskopu może stwierdzić rozmiar i typ fałdów oraz pozostałe ewentualne problemy w stawie potwierdzając przy tym diagnozę (8, 9). Przerośnięte fałdy maziowe zostają zlikwidowane, a pacjenta przed powrotem do sportu czeka tylko pooperacyjna rehabilitacja.

Rozpoznanie zespołu fałdu maziowego wymaga nie lada umiejętności. Często jest on mylony z uszkodzeniem łąkotki (2, 4, 7, 9), zespołem bólowym stawu rzepkowo – udowego (4, 5) czy zapaleniem kości i chrząstki (2, 9). Nazwa Św. Graal jest w tym wypadku mocno zasadna. Na szczęście na trudnej diagnostyce się kończy, bo jeśli nie przegapimy objawów to z pewnością szybko sobie z nim poradzimy.

Piśmiennictwo:
  1. www.ortopeda.zdrowemiasto.pl
  2. Plica mediopatellaris, M. Drwięga, www.carolina.pl
  3. Czym jest zespół fałdu przyśrodkowego, M. Sergiew, www. stawkolanowy.eu
  4. Zespół fałdu maziowego przyśrodkowego, www.pilecki-sonochirurgia.pl
  5. Plica Syndrome, www.en.wikipedia.org
  6. Synovial Plica Syndrome, www.osmsportsmed.com
  7. Plica Syndrome, J. Cluett, www.orthopedics.about.com
  8. Plica Syndrome, www.wosm.com
  9. Plica Syndrome, T. L. Bigelow, C. J. Lavernia, www.emedicine.medscape.com
  10. What is the Plica Syndrome, S. Strover, www.kneeguru.co.uk/
Przejdź do części poprzedniej...

Brak komentarzy

© 2011-2016 Brodniczanin biega.Wszelkie prawa zastrzeżone. Obsługiwane przez usługę Blogger.