Paluch koślawy - "niebiegowa" kontuzja cz. I

rys.nebraskamed.com
Dzisiejsze przeciążenie, powszechnie występujące w życiu przeciętnego śmiertelnika, w światku biegowym nie do końca jest uważane za poważne. Inna sprawa, że biegacze rzadko znają je od tej bolesnej strony. Mimo wszystko koślawe ułożenie palucha może znacznie zaburzać biomechanikę stopy, co długofalowo o wiele bardziej przeszkadza Nam biegać szybciej. Jednak po kolei – najpierw wyjaśnię szczegóły tytułowej jednostki chorobowej by potem lekko poruszyć ten omijany z reguły wątek.


Powszechność występującej nazwy „haluks” (1, 9 czy też halluks - 1) jest na tyle spora, że ogromna większość czytelników z pewnością o niej słyszała. W terminologii medycznej przyjmuje ona postać „palucha koślawego” w polskiej wersji (1, 2, 3, 4) oraz „hallux valgus” w angielskojęzycznej (5, 6, 7, 8). Zachodni traumatolodzy przejęli nazewnictwo z łaciny, co zresztą paradoksalnie stało się również w przypadku tej powszechnej polskiej nazwy (hallux – halluks – haluks - paluch). Bardziej przystępniejszym zachodnim mianem jest „bunion” (5, 6, 7), chyba podobnie traktowanym co polski „halluks”. Inne użyte określenie to paluch odwiedziony – koślawy (5 – hallux abducto valgus).

Występowanie palucha koślawego określa się na 1% całej populacji dorosłej w Stanach Zjednoczonych i podkreśla się znaczenie wzrostu ryzyka wraz z wiekiem. 3% u 15 – 30-tków, 9% u 31-60-latków i 16% powyżej 60-latków ma do czynienia z tą bolesną naroślą kostną u podstawy palucha (8). Bolesną i dopiero wtedy zauważalną, bo wcześniej widoczne odwiedzenie w kierunku palca II z reguły jest ignorowane. By wyjaśnić mechanizm jego powstawania najpierw w skrócie musimy przedstawić tło anatomiczne. Układ kostny stopy w jej przedniej połowie składa się z podłużnych kości śródstopia i kości paliczków. Stawy między nimi nazywane są sródstopno – paliczkowymi. Ważne mięśnie biorące większy udział w powstawaniu schorzenia to m. prostownik długi palucha i przywodziciel palucha. Zniekształcenie koślawe palucha rozpoczyna się od delikatnego odchylenia stawu śródstopno - paliczkowego od osi długiej stopy, a wraz z kolejnymi destabilizującymi krokami (biegowymi) proces się pogłębia. Siły koślawiące paliczek bliższy – wraz z mm. prostownikiem długim palucha i przywodzicielem palucha (4) – powodują dalsze zbliżanie się paliczka bliższego palucha w kierunku palca II, a co gorsza coraz bardziej szpotawe ustawienie I kości śródstopia (2, 3, 4, 5, 7, 8). Właśnie to drugie uważane jest przez wielu za główny powód koślawienia palucha. Zmiany zachodzą także w torebce okalającej staw śródstopno – paliczkowy, gdzie część przyśrodkowa ulega rozciągnięciu a boczna skróceniu (4). Dodatkowo kompleks trzeszczek – małych kosteczek u podstawy głowy I kości śródstopia - na skutek podwichnięcia kości śródstopia ulega przesunięciu na bok (4, 5, 8). Wszystko to doprowadza do utworzenia kątowego ustawienia I kości śródstopia z paliczkami palucha ze szczytem wystającym przyśrodkowo. W przypadku wielokrotnych podrażnień tej części wystających tkanek następuje ich irytacja i stan zapalny doprowadzający do budowania wystającej oraz pogłębiającej problem narośli kostnej (2, 3, 4, 5, 7, 8), a także do możliwych zapaleń kaletki. Pamiętajmy, że obok tych widocznych i odczuwalnych zmian zmienia się bardzo także biomechanika stopy ( a więc i całego układu biokinematycznego ) i dalsze kroki stawiają stopę przed jeszcze trudniejszym wyzwaniem utrzymania stabilności całego układu. Paluch koślawy może także ulec rotacji, zachodzić nad czy pod II palcem (3), bądź co bądź jego występowanie pogłębia płaskostopie, zwiększa tendencje do palców szponiastych (2, 3, 4, 8 – jak i młotkowatych) oraz nieprawidłowy rozkład obciążeń na podeszwie stopy (2, 4, 8), co często jest przyczyną kolejnych dysfunkcji. Paluch nie jest już wystarczająco silnym punktem podparcia stopy a ta musi ratować się w kolejnych kompensacjach (z reguły zwiększenie obciążenia II Kości śródstopia – 4) osłabiających niektóre mięśnie oraz stabilność całego układu.

Objawowo paluch koślawy cechuje się wzrastającym dyskomfortem w obrębie palucha i śródstopia, szczególnie w obszarze pierwszego stawu śródstopno – paliczkowego i wystającej przyśrodkowo narośli kostnej (2, 3, 4, 5, 6, 7, 8). Dodatkowo często bolesna jest także głowa II kości śródstopia, pod którą na wskutek obciążania powstają modzele skórne (2, 3, 4, 8) a dalsze deformacje mogą wywołać dysfunkcje pozostałych głów kości śródstopia. Oczywiście dzieje się to wraz z kolejno następującym podwichnięciem grzbietowym palca II czy nawet III i ukształtowaniem palców młotkowatych (4 – powodujących dociśnięcie głów do podłoża). Całej procedurze towarzyszy zmiana kształtu całej stopy (2) oraz odwieczny problem znalezienia butów nie podrażniających narośli i nie pogłębiających dyskomfortu podczas chodzenia (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8).

Diagnoza palucha koślawego wydaje się oczywista, choć postępująca według ustalonego wcześniej
zdj. sheknows.com
schematu pozwoli zdobyć jak najwięcej informacji. Pierwszym etapem jest analiza historii choroby, a więc wypytanie o wszelkie objawy, inne choroby (w tym szczególnie te układowe), tryb życia i aktywności z nim związane, a przy tym wzięcie pod uwagę pozostałe czynniki takie, jak wiek, płeć czy preferencje dotyczące wyboru obuwia (4, 6, 7, 8). Kolejne badanie fizykalne pozwoli ocenić dermatologiczną, krwionośną, neurologiczną i mięśniową sprawność stopy (8). Rozpoczęte od obserwacji chodu, zachowania stopy w dynamice i statyce, występowania i ewentualnej wielkości narośli, modzeli skórnych, blizn czy palców szponiastych


lub młotkowatych (4, 8). Przy okazji warto sprawdzić także stabilność pierwszego stawu sródstopno – paliczkowego (4, 8), biomechanikę całej kończyny dolnej, ruchomość w stawie i zakresy długości mięśniowej (8 – szczególnie m. prostownika długiego palucha). Ostatnim etapem diagnozy jest zdjęcie rentgenowskie, które wskaże skalę problemu na zasadzie obserwacji odpowiednich kątów między strategicznymi kośćmi (6, 7, 8). Zdjęcie powinno być wykonane w trzech widokach: przednio – tylnym, bocznym i bocznym skośnym (8).

Brak komentarzy

© 2011-2016 Brodniczanin biega.Wszelkie prawa zastrzeżone. Obsługiwane przez usługę Blogger.