M. brzucha (cz. I) - anatomia sześciopaka i nie tylko

abmachinesguide.com
Po wielu miesiącach bez echa cyklu „Mięśni biegacza”, znajdując parę chwil wolnego czasu, zmotywowałem się do naskrobania następnego odcinka. Bohaterem, nie jako naturalnym, stały się mięśnie brzucha. Przecież myśląc w ogóle o mięśniach ta grupa z reguły jako pierwsza przychodzi do głowy. Z reguły także ona znajduje się na piedestale „najczęściej ćwiczonych” i wymarzonych wyćwiczonych segmentów naszego ciała. Bo któż by nie chciał posiadać charakterystycznego „sześciopaka”!? Zapraszam do długiej (i nie kiedy trudnej na pewno w tej pierwszej części) podróży w głąb anatomii, biomechaniki i teorii treningu sportowego.


By permanentnie zrozumieć dzisiejszego bohatera najpierw należy go poznać. Nie będzie to sprawa prosta, bowiem szeroko rozumiane mięśnie brzucha to właściwie cztery oddzielne grupy mięśniowe. Zatem jeśli nie za bardzo chcesz wnikać w anatomię lepiej opuść ten akapit. M. prosty brzucha (m. rectus abdominis), najbardziej zewnętrzny, rozpięty od powierzchni przedniej 5-7 chrząstki żebrowej, wyrostka mieczykowatego, więzadeł żebrowo – mieczykowych do górnej gałęzi kości łonowej i przedniej powierzchni spojenia łonowego (1), jest też najbardziej znany. Rozciągający się na całej długości przedniej ściany jamy brzusznej włóknami mięśniowymi biegnącymi w dół, przedzielony jest trzema włóknistymi pasmami (1 - pasma ścięgniste, zazwyczaj w liczbie trzech – czterech, choć czasem więcej i mniej) a cała jego struktura zamknięta jest w powłoce utworzonej przez rozcięgna pozostałych mięśni brzucha – skośnych i poprzecznego (2). Właśnie te pasma ścięgniste tworzą tak wymarzoną „kratkę” na brzuchu. Co ciekawe wbrew pozorom nie przebiegają one prosto, tylko nieco skośnie lub łukowato nie przedzielając mięśnia na całej jego grubości, a dodatkowo przymocowane ściśle z przodu (a luźno z tyłu) pozwalają na skurcze poszczególnych części tkanki (1). Dalej głębiej położony jest m. skośny zewnętrzny brzucha (m. obliquus externus abdominis). Ta ciekawa tkanka mięśniowa jest najbardziej obwodowo położonym mięśniem ściany bocznej powłok brzusznych (2). Początkowo przyczepia się ośmioma wiązkami mięśniowymi na powierzchni zewnętrznej 5-12 żebra. Pięć górnych segmentów posiada wspólny przyczep z m. zębatym przednim (1, 2), trzy dolne „zachodzą” na m. najszerszy grzbietu (1). Te dolne przebiegają także odmiennie – kierując się niemal pionowo w dół (2). Pozostałe zmierzają w przód i dół kończąc się rozpiętym do przodu od m. prostego - rozcięgnem (2 – jego włókna ścięgniste posiadają ten sam kierunek), które po połączeniu z włóknami przeciwległego mięśnia tworzą kresę białą, a przy kolcu biodrowym – więzadło pachwinowe (1, 2). Idąc głębiej dochodzimy do m. skośnego wewnętrznego brzucha (m. obliquus internus abdominis), który tak jak poprzednik jest mięśniem płaskim i czworokątnym, skierowanym zgoła odwrotnie (1). Rozpoczynając się od szwu bocznego powięzi piersiowo – lędźwiowej (wąskie 2-3 cm pasmo łączące się z włóknami blaszki głębokiej biegnącej do kręgu lędźwiowego trzeciego), grzebienia kości biodrowej (przednie 2/3 dł.) i więzadła pachwinowego (boczne 2/3 dł.) biegnie w zależności od przyczepu. Włókna „grzebieniowe” kierują się w górę do dolnych krawędzi ostatnich 3-4 żeber wykazując pewną ciągłość z mm. międzyżebrowymi wewnętrznymi. Włókna „pachwinowe” obierają kierunek dolno-dośrodkowy wchodząc w skład wspólnego przyczepu z m. poprzecznym brzucha na grzebieniu łonowym. Włókna warstwy pośredniej na końcu tworzą dwuwarstwowe rozcięgno (1 - pochewka m. prostego brzucha), którego przednia część górnie i dośrodkowo, do przodu od m. prostego dobiega do zewnętrznej powierzchni 7-9 chrząstki żebrowej wchodząc na przeciwległy skośny zewnętrzny. Te głębsza część obiera bardziej poziomy kierunek za m. prostym brzucha i wykazuje ciągłość z m. poprzecznym brzucha (2). Ten (m. transversus abdominis) jest ostatnim i najgłębiej położonym mięśniem powłok brzusznych. Ważniejszym przyczepem początkowym jest powięź piersiowo – lędźwiowa pomiędzy grzebieniem kości biodrowej i dwunastym żebrem. Dalej to powierzchnie wewnętrzne 6 dolnych chrząstek żebrowych (wchodzącymi między włókna przepony!), 1/3 bocznej części więzadła pachwinowego i przedniej części grzebienia kości biodrowej (1, 2). Niższe włókna „pachwinowe” m. poprzecznego biegną podobnie jak tożsame włókna m. skośnego wewnętrznego. Pozostałe obierają kierunek dośrodkowy, gdzie łączą się w kresę białej. Powyżej poziomu pępka powięziowe włókna wykazują zmienny przebieg – niektóre w górę a inne w dół za m. prostym brzucha (te dolne łączą się z przeciwległymi biegnącymi z góry lub też z tylną blaszką rozcięgna przeciwległego skośnego wewnętrznego przez co mięsień może być uznawany jako dwubrzuścowy). Poniżej poziomu pępka włókna biegną za i przed m. prostym brzucha (2). I wreszcie (ufff...uwierzcie dla mnie też nie było to łatwe) przebrnęliśmy przez trudną anatomię mięśni brzucha, która wcześniej banalna, teraz roztoczyła przed nami cuda genialnej ewolucji. Nie bez przyczyny tak gruntownie musiałem to opisać. Za chwilę i w kolejnej części pozwoli to lepiej zrozumieć funkcje ruchowe i stabilizacyjne tego segmentu ciała.


kwokwingchun..com
Zauważmy, że praktycznie każdy kierunek przebiegu włókien w jakiejkolwiek płaszczyźnie jest zabezpieczony a cała ta „mozaika anatomiczna” tworzy niesamowitą ciągłość funkcjonalną. Zgięcie tułowia do przodu, przy okazji obniżające klatkę piersiową ku dołowi, wykonywane jest poprzez wszystkie mięśnie brzucha oprócz m. poprzecznego. W działaniu tym za najważniejszego prowodyra uważany jest m. prosty brzucha – najsilniejszy antagonista prostownika grzbietu (1), a napięcie obu stron mm. skośnych, znosząc nawzajem przeciwny moment obrotowy, je wspomaga (1, 2). Przeciwnie we wszelkich rotacjach i skłonach bocznych, gdzie sytuacja się odwraca i m. prosty brzucha tylko minimalnie asystuje (2). Natomiast m. skośne w zależności od napięcia powodują skłon boczny (ta sama strona ciała), rotację tułowia (ta sama strona skośny wewn. i przeciwna zewn.) czy wypchnięcie stawu ramiennego do przodu (1, ta sama strona zewn i przeciwna wewn.). Oprócz wspomnianych czynności mięśnie brzucha posiadają także dodatkowe funkcje. M. skośny wewnętrzny kontroluje narządy wewnętrzne, jego dolne włókna wywołują kompresję stawów krzyżowo – biodrowych a głębokie w niewielkim odsetku łączą się z powięziowym szwem bocznym (2). M. skośny zewnętrzny jest ważną strukturą wspomagającą wydech (1, 2; szczególnie podczas wysiłku – przyp. aut.). M. prosty brzucha jest ważniejszym mięśniem wydechowym a przy okazji wpływa na statykę zawartości jamy brzusznej, jak i tłocznię brzuszną. Całe to ciśnienie śródbrzuszne wzmacnianie jest także przez wszystkie pozostałe mięśnie brzucha ze ścisłym wskazaniem na m. poprzeczny. Ten cichy bohater przy obustronnej aktywności zmniejsza obwód jamy brzusznej zbliżając również żebra do płaszczyzny pośrodkowej ciała, tym samym wspomagając wydech (1, 2). Przede wszystkim jednak wywołuje napięcie powięzi piersiowo – lędźwiowej oraz powięzi przednich co przy współpracy z m. skośnym wewnętrznym umożliwia lepsza kontrolę nad treścią trzewi czy kompresję stawów krzyżowo – biodrowych. Zresztą dzięki temu oba mięśnie często rozpatrywane są jako stabilizatory głębokie kręgosłupa, choć z dużym przeniesieniem ciężkości na m. poprzeczny, bez którego stabilność całego układu ruchu byłaby mniejsza (2).

I tak przebrnęliśmy przez trudną dla wielu anatomię. W drugiej i trzeciej części roztrząsać będziemy praktyczniejsze aspekty ćwiczeń  i traumatologii mm. brzucha.

Przejdź do części drugiej...

Brak komentarzy

© 2011-2016 Brodniczanin biega.Wszelkie prawa zastrzeżone. Obsługiwane przez usługę Blogger.